AI-verordening en AVG: geen keuze, maar twee kanten van dezelfde medaille

De EU AI-verordening staat bij veel organisaties in het sociaal domein nog niet hoog op de agenda. Begrijpelijk, er komt genoeg op je af. Maar er is één misverstand dat ik alvast uit de weg wil ruimen: de AI-verordening vervangt de AVG niet. Hij komt erbovenop.

Het verschil in één zin: de AVG gaat over persoonsgegevens, welke data je verwerkt, waarvoor, en op welke grondslag. De AI-verordening gaat over het systeem zelf, of een AI-toepassing verantwoord, transparant en veilig wordt ingezet.

Een voorbeeld uit de praktijk

Een medewerker gebruikt een AI-tool om een rapportage over een cliënt uit te werken en plakt daarvoor de originele gegevens in de tool, zonder te anonimiseren.

De AVG vraagt: mag je die persoonsgegevens hier verwerken? Waar komen ze terecht? Is er een grondslag, en weet de cliënt hiervan?

De AI-verordening vraagt: weet die medewerker eigenlijk hoe deze tool werkt? Begrijpt hij wat er met de ingevoerde gegevens gebeurt, en dat de output fouten kan bevatten?

Twee verschillende vragen. Beide moet je kunnen beantwoorden.

Waar ze elkaar raken

En daar zit de samenhang. De AI-verordening leunt op fundamenten die je vanuit de AVG vaak al kent: risicodenken, transparantie, menselijk toezicht, uitlegbaarheid. Wie de AVG serieus heeft genomen, heeft een voorsprong. Maar het is een voorsprong, geen vrijstelling.

Één onderdeel verdient extra aandacht, want er bestaat veel verwarring over. Artikel 4, de plicht om te zorgen voor voldoende AI-geletterdheid bij je medewerkers, geldt al sinds 2 februari 2025. Wat op 2 augustus 2026 verandert, is dat het toezicht en de handhaving beginnen: nationale toezichthouders gaan er dan daadwerkelijk op controleren en kunnen sancties opleggen.

Concreet betekent dat: iedere organisatie die AI gebruikt in het contact met inwoners, cliënten of leerlingen, moet kunnen aantonen dat medewerkers weten waar ze mee werken. Dat is geen technische verplichting voor de ICT-afdeling. Het raakt iedereen die AI inzet in het primaire proces.

Mijn advies

Behandel AVG en AI-verordening niet als twee losse dossiers. Het is één vraagstuk, verantwoord omgaan met technologie die impact heeft op mensen. Wie ze samen oppakt, bespaart werk én bouwt aan vertrouwen.